ನವರಾತ್ರಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಅವತಾರವಾದ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
- ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲ: ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಜಗತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯವಿತ್ತು. ಆಗ ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವಳನ್ನು ‘ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿ ಸ್ವರೂಪ ಶಕ್ತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ: ‘ಕೂಷ್ಮಾಂಡ’ ಎಂಬ ಪದವು ಮೂರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ: ‘ಕು’ ಅಂದರೆ ಚಿಕ್ಕದು, ‘ಉಷ್ಮ’ ಅಂದರೆ ಉಷ್ಣತೆ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ‘ಅಂಡ’ ಅಂದರೆ ಮೊಟ್ಟೆ. ಈ ಮೂರು ಪದಗಳು ಸೇರಿ ‘ಸಣ್ಣ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮೊಟ್ಟೆ’ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವಳು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
- ಸೂರ್ಯನ ಅಧಿಪತಿ: ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿಯು ಸೂರ್ಯನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಬೆಳಕನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ದೇಹದ ಕಾಂತಿ ಸೂರ್ಯನಷ್ಟೇ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
- ರೂಪ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು: ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿಯು ಸಿಂಹದ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಎಂಟು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಂಡಲು, ಧನಸ್ಸು, ಬಾಣ, ಕಮಲ, ಅಮೃತ ಕಲಶ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಎಂಟು ಭುಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ ಅವಳನ್ನು ಅಷ್ಟಭುಜಾ ದೇವಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಅನಾಹತ ಚಕ್ರದ ಅಧಿಪತಿ: ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿಯು ಹೃದಯ ಚಕ್ರವಾದ ‘ಅನಾಹತ ಚಕ್ರ’ವನ್ನು ಆಳುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಚಕ್ರವು ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಭಕ್ತರು ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆಗಳು, ಭಯ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ದಿನ ಭಕ್ತರು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
