ವಾರಣಾಸಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ನಗರವಲ್ಲ, ಅದು ಕಾಲಾತೀತವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣ ಬಿದ್ದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಶಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ನೆಲೆಸಿದ್ದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ರೋಚಕ ಪುರಾಣ ಕಥೆಯಿದೆ.
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಮ್ಮೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಡುವೆ ‘ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ?’ ಎಂಬ ವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಗ ಅವರ ಮುಂದೆ ಶಿವನು ಅನಂತವಾದ ‘ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ’ ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನ ಕಂಬವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದನು. ಇದರ ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೋ ಅವರೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ಸವಾಲು ಎಸೆಯಲಾಯಿತು.
ವಿಷ್ಣುವು ವರಾಹ ರೂಪ ತಾಳಿ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗಿ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು.
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಂಸದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಆದಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟನು.
ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಅದರ ಮಿತಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಶಿವನು ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಆವಿರ್ಭವಿಸಿದನೋ, ಅದೇ ತಾಣ ಕಾಶಿ. ಹೀಗೆ ಕಾಶಿಯು ಶಿವನ ಮೊದಲ ಪವಿತ್ರ ನೆಲೆಬೀಡಾಯಿತು.
ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ನಂತರ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮನೆಯಾದ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಇರಲು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ. ತನಗಾಗಿ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ನಗರ ಬೇಕೆಂದು ಶಿವನಲ್ಲಿ ವಿನಂತಿಸಿದಳು. ಆಗ ಶಿವನು ತನ್ನ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪವಿತ್ರವಾದ ಕಾಶಿ ನಗರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಶಿ ನಗರವು ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಭಾಗವಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಶಿವನ ತ್ರಿಶೂಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಕಾಶಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
