ಭಾರತದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಗಿರುವ ಸ್ಥಾನ ಅತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ. ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ, ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಳೆ ಮರಗಳ ನಡುವೆ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಲ್ಲ; ಅದು ಕಳೆದುಹೋದ ಒಂದು ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಈ ನಗರವು, ತನ್ನ ವೈಭವದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.
ವೈಭವದ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಹಂಪಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಲು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಂಬವೂ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಎಂತಹದ್ದೆಂದರೆ, ಅದನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿಸಿದ ಕಾವ್ಯವೆಂದೇ ಬಣ್ಣಿಸಬಹುದು. ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ಭವ್ಯ ಗೋಪುರವು ಇಂದಿಗೂ ಸೂರ್ಯನ ಮೊದಲ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಂಪಿಯ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ದೇವಾಲಯ.
ಆದರೆ, ಹಂಪಿಯ ಕಲಾಕೌಶಲ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಪರಮಾವಧಿ ಕಾಣಸಿಗುವುದು ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ. ಇಲ್ಲಿನ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲ್ಲಿನ ರಥ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಕಂಬಗಳು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ಅದ್ಭುತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ. ಕಂಬಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಹೊರಡುವ ಸ್ವರಗಳು ಅಂದಿನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಅದ್ಭುತ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತಿಯ ಅದ್ಭುತ ಸಂಗಮ
ಹಂಪಿಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿನ ವಿಲಕ್ಷಣ ಭೂಪ್ರದೇಶವೂ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ. ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಜೋಡಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಬೃಹತ್ ಕೆಂಪು-ಕಂದು ಬಂಡೆಗಳು ಒಂದು ಕಡೆ; ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಸುಂದರ ನದಿ. ಹೇಮಕೂಟ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳು ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ದೃಶ್ಯ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಹಾಗೆಯೇ, ‘ಸಪ್ತಸ್ವರ’ ಕಂಬಗಳಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜತೆಗೆ, ಕಮಲ್ ಮಹಲ್ ಮತ್ತು ಆನೆ ಲಾಯದಂತಹ ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳು ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.
ಕನ್ನಡಿಗರ ಪಾಲಿನ ಹೆಮ್ಮೆ
14 ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡಿದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೆನಪು ಹಂಪಿಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡಿಗರಾದ ನಾವು, ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಇಂತಹ ಭವ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡಲೇಬೇಕು. ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಲ್ಲ; ಇದು ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯ.
ಹಂಪಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಯುನೆಸ್ಕೋದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಲ್ಲಿನ ನಡುವೆ ಅಡಗಿರುವ ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು, ಈ ವೈಭವದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ನೀವೊಮ್ಮೆ ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲೇಬೇಕು.
