ಮಹಿಳೆಯರ ಆಂತರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಇಂದಿನ ಜಂಜಾಟದ ಜೀವನಶೈಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳ ಏರುಪೇರು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟಿರುವ ನಾರಿಯರ ಬಾಳಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಜೀವಿನಿಯಂತೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಉಡುಪಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಎಸ್.ಡಿ.ಎಮ್ ಆಯುರ್ವೇದ ಫಾರ್ಮಸಿಯ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಹಾಗೂ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಡಾ. ಮುರಳೀಧರ ಆರ್. ಬಲ್ಲಾಳ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ವರುಷಗಳ ಅನುಭವದಿಂದ ಹೆಕ್ಕಿ ತೆಗೆದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಾಗೂ ಸುಸ್ಥಿರ ಪರಿಹಾರಗಳ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಲೇಖನ ಇಲ್ಲಿದೆ…
ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಒತ್ತಡ, ಏರುಪೇರಾಗುವ ದಿನಚರಿ ಹಾಗೂ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಏರುಪೇರು ಮಾಡುವ ಅಂಶಗಳು (ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಪ್ರಿಸರ್ವೇಟಿವ್ಗಳು, ಕೃತಕ ಬಣ್ಣಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಇಂದಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಾರ್ಮೋನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಂತಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಹಿಳೆಯರು ಇಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟಿಸೊಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳ ತೀವ್ರ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಠಾತ್ ಆರೋಗ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಕೃತಕ/ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇವು ದೇಹದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನೇ ಹತ್ತಿಕ್ಕುತ್ತವೆ.
ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಕೃತಕ ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುವ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲೇ, ಪ್ರಾಚೀನ ಆಯುರ್ವೇದ ಮುನಿಗಳು ಭಾರತದ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಜೈವಿಕ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು: ಅದೇ ಆಸ್ಪರಾಗಸ್ ರೇಸ್ಮೋಸಸ್, ಇದನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶತಾವರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೈವಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶತಾವರಿಯು ಹಬ್ಬುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಲತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಹಿಳೆಯರ ಪೋಷಣೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಟಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರ ಸಿಹಿಯಾದ ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಗುಣದ ಬೇರುಗಳು ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡಲ್ ಸಪೋನಿನ್ (ಶತಾವರಿನ್), ಲೋಳೆ (mucilage), ಫ್ಲೇವನಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಆಂಟಿ-ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಈ ಮೂಲಿಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಕೃತಕ ಔಷಧಿಯಂತೆ ಬಲವಂತದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದೆ, ದೇಹವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮೃದುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಹಜವಾಗಿ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಆಯುರ್ವೇದದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಶತಾವರಿಯು ಒಂದು ‘ರಸಾಯನ’ ಆಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಇದು ದೇಹಕ್ಕೆ ಜೀವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ, ಪ್ರಜನನ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನರಮಂಡಲವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಮುಟ್ಟಿನ ಏರುಪೇರುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು, ಮೆನೋಪಾಸ್ (ಋತುಬಂಧ) ಪೂರ್ವದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಎದೆಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶತಾವರಿಯ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಅದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ. ದೇಹದ ಎಂಡೋಕ್ರೈನ್ (ಹಾರ್ಮೋನ್) ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಬದಲು, ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೈಪೋಥಾಲಮಿಕ್ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗೊನಾಡಲ್ ಆಕ್ಸಿಸ್ (hypothalamic pituitary gonadal axis) ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂಡಾಶಯ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಾಶಯದ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ದೇಹವು ಬೇಗನೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಥರ್ಮೋಸ್ಟಾಟ್ ಹೋಲಿಕೆ
ನಿಮ್ಮ ಹಾರ್ಮೋನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮನೆಯೊಳಗಿನ ತಾಪಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧನಕ್ಕೆ (ಥರ್ಮೋಸ್ಟಾಟ್) ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃತಕ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಯಂತ್ರದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವು ಒಮ್ಮೆಗೆ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ವಿಪರೀತ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಇಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ದೇಹದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಆಘಾತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಆದರೆ ಶತಾವರಿಯು ಒಂದು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಥರ್ಮೋಸ್ಟಾಟ್ ನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ದೇಹದ ಆಂತರಿಕ ವಾತಾವರಣವು ತಂಪಾಗಿದ್ದರೆ (ಇಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೆ), ಅದು ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ದೇಹವು ಅತಿಯಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರೆ (ಇಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ), ಅದು ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ದೇಹದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕದೆ ಆಂತರಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಮತೋಲನದ ವಿಜ್ಞಾನ
ಶತಾವರಿಯು ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬದಲಿಸುವ (Hormone Replacement) ಔಷಧಿಯಲ್ಲ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ರಕ್ತನಾಳಗಳಿಗೆ ಹೊರಗಿನ ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಇದೊಂದು ಅಡಾಪ್ಟೋಜೆನ್ (adaptogen) — ಅಂದರೆ ದೇಹವು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ದೇಹದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ದ್ರವ್ಯ.
ಈ ಸಸ್ಯದ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಫೈಟೋಇಸ್ಟ್ರೋಜೆನ್ (ಸಸ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು) ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ರಚನೆಯು ಮಾನವನ ಇಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ ರಚನೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ.
- ಇಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದಾಗ (ಮೆನೋಪಾಸ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ): ಶತಾವರಿಯ ಅಣುಗಳು ಖಾಲಿ ಇರುವ ಜೀವಕೋಶದ ರಿಸೆಪ್ಟರ್ಗಳೊಂದಿಗೆ (ಗ್ರಾಹಕಗಳು) ಜೋಡಣೆಗೊಂಡು, ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
- ಇಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಮಟ್ಟ ಅತಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ: ಇದೇ ಸಸ್ಯದ ಅಣುಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ರಿಸೆಪ್ಟರ್ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ತೀವ್ರ ಇಸ್ಟ್ರೋಜನ್, ಹಾರ್ಮೋನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತವೆ.
ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶತಾವರಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಹೇಗೆ?
ಶತಾವರಿಯ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಅದರ ಪೋಷಣೆ ನೀಡುವ ಗುಣವನ್ನು ದೇಹವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
- ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾತ್ರಿಯ ಟಾನಿಕ್: ಒಂದು ಕಪ್ ಉಗುರುಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹಾಲಿಗೆ (ಹಸುವಿನ ಹಾಲು ಅಥವಾ ಬಾದಾಮಿ ಹಾಲು) ಅರ್ಧ ಚಮಚ ಶತಾವರಿ ಚೂರ್ಣವನ್ನು (ಪುಡಿ) ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚಿಟಿಕೆ ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಸೇರಿಸಿ. ನರಮಂಡಲವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ಮಲಗುವ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಕುಡಿಯಿರಿ.
- ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆ: ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮಗೆ ಅದರ ಮಣ್ಣಿನಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರುಚಿ ಇಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದರೆ, ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಬಾರಿ ಊಟದ ನಂತರ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ 500mg ನ ಕ್ಯಾಪ್ಸುಲ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
- ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲೇಹ್ಯ (ಶತಾವರಿ ಗುಳಂ): ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಆಳವಾದ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ 1 ಚಮಚ ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲೇಹ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ.
ಸುರಕ್ಷತೆ ಮೊದಲು: ಯಾರು ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು?
ಶತಾವರಿಯು ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಶೀತಲ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೂಲಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು ಅಥವಾ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು:
- ನಿಮಗೆ ಇಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿದ್ದರೆ (ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಾಶಯದ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು/ಫೈಬ್ರಾಯ್ಡ್ಗಳು).
- ನಿಮಗೆ ಅತಿಯಾದ ಕಫ, ನೆಗಡಿ, ಶೀತ ಅಥವಾ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ತುಂಬಾ ಮಂದವಾಗಿದ್ದರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಶತಾವರಿಯ ಗುಣವು ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ನಿಮಗೆ ಆಸ್ಪರಾಗಸ್ (ಶತಾವರಿ) ಸಸ್ಯದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಲರ್ಜಿ ಇದ್ದರೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ, ಶತಾವರಿಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗಿರುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ.
ಲೇಖಕರು:
ಡಾ. ಮುರಳೀಧರ ಆರ್. ಬಲ್ಲಾಳ್
ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಮತ್ತು ಸಹಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಎಸ್ಡಿಎಂ ಆಯುರ್ವೇದ ಫಾರ್ಮಸಿ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜು, ಉಡುಪಿ
