ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನಾಗದೇವತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಈ ದಿನವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಅಭಯವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ಮಹತ್ವ
ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯು ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ರೈತರಿಗೆ ಸರ್ಪಗಳು ಬೆಳೆಯ ಕಾವಲುಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಮಿ-ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಹಬ್ಬದಂದು ನಾಗದೇವತೆಗೆ ಹಾಲು ಎರೆಯುವ ಮೂಲಕ ನಾಗ ದೋಷ, ಸರ್ಪ ದೋಷ ಮತ್ತು ಭಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿದೆ.
ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
- ಆಸ್ತಿಕ ಮುನಿಯ ಕಥೆ: ತಂದೆ ಪರೀಕ್ಷಿತ ರಾಜನ ಸಾವಿಗೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜನಮೇಜಯ ರಾಜನು ಕೈಗೊಂಡ ಸರ್ಪಯಾಗವನ್ನು ಆಸ್ತಿಕ ಮುನಿಯು ಪಂಚಮಿಯಂದೇ ತಡೆದು, ಸರ್ಪ ವಂಶವನ್ನು ವಿನಾಶದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದನು.
- ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಕಾಳಿಂಗ ಮರ್ದನ: ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಯಮುನಾ ನದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪದ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಮುರಿದು, ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ವಿಷಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಕಾಳಿಂಗನಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡಿದ ದಿನವೇ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ.
ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಸರಳ ವಿಧಾನ
- ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧತೆ: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಮಡಿಯುಟ್ಟು, ಮನೆಯ ಪೂಜಾ ಕೊಠಡಿ ಅಥವಾ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳ ಬಳಿ ಇರುವ ನಾಗರಕಲ್ಲಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕಿ.
- ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ: ನಾಗರಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹಾಲು, ಎಳೆನೀರು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ. ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಗಂಧ ಹಾಗೂ ಕೆಂಪು-ಹಳದಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ.
- ನೈವೇದ್ಯ: ಹಬ್ಬದ ವಿಶೇಷ ಅಡುಗೆಗಳಾದ ತಂಬಿಟ್ಟು, ಬೆಲ್ಲ, ಹಾಲು ಹಾಗೂ ಬಾಳೆಹಣ್ಣನ್ನು ನಾಗದೇವತೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ.
- ಪ್ರಾರ್ಥನೆ: ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ, ಸುಖ-ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯಲಿ ಎಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ.
